11 τρόποι που η γλουτένη και το σιτάρι μπορεί να βλάψουν την υγεία σας (μετάφραση)

Τα βασικά

Tο σιτάρι είναι ένα είδος σιτηρού. Οι θερμίδες στο σιτάρι προέρχονται κυρίως από υδατάνθρακες, αλλά το σιτάρι περιέχει επίσης μερικές προβληματικές πρωτεΐνες, όπως είναι η γλουτένη, τα συσσωμασώτα αγλουτινίνης σίτου και τους αναστολείς της αμυλάσης τρυψίνης.

Τα προβλήματα που προκαλούνται από αυτές τις πρωτεΐνες δεν είναι τα ίδια με τα προβλήματα σακχάρου στο αίμα που προκαλούνται από τους υδατάνθρακες στο σιτάρι. Είναι αλήθεια ότι το να λαμβάνει κάποιος την πλειοψηφία των θερμίδων του από το σιτάρι (ειδικά το εξευγενισμένο σιτάρι) μπορεί να προκαλέσει μεταβολικά προβλήματα, όπως είναι η αστάθεια του σακχάρου στο αίμα. Αλλά αυτά τα προβλήματα θα προκληθούν από οποιαδήποτε δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και δεν σχετίζονται απαραίτητα μόνο με το σιτάρι.

Αυτή η ανάρτηση δεν είναι για μεταβολικά θέματα όπως είναι η γλυκόζη του αίματος σε σχέση με τους υδατάνθρακες. Είναι μια εντελώς διαφορετική λίστα των προβλημάτων που προκαλούνται ειδικά από το σιτάρι και τις πρωτεΐνες που περιέχει. Αυτά τα προβλήματα είναι σημαντικά ακόμη και για τους ανθρώπους που τρώνε μια μικρή ποσότητα σιταριού, ακόμα και για τους ανθρώπους που δεν έχουν πρόβλημα να καταναλώνουν υδατάνθρακες.

Τι είναι τόσο κακό λοιπόν σχετικά με το σιτάρι;

1. Το σιτάρι δεν δημιουργεί πρόβλημα μόνο σε άτομα με κοιλιοκάκη

Το πιο γνωστό πρόβλημα με το σιτάρι είναι η κοιλιοκάκη, μια αυτοάνοση αντίδραση που προκαλείται από τη γλουτένη και μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια διατροφή χωρίς γλουτένη. Το 30-40% των ανθρώπων έχουν το γενετικό υπόβαθρο για να αναπτύξουν πιθανώς την κοιλιοκάκη, αλλά μόνο περίπου το 1-3% των ανθρώπων την εμφανίζουν όντως – δεν είναι ξεκάθαρο γιατί, αλλά μπορεί να έχει να κάνει με το μικροβιακό φορτίο του εντέρου.

Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι η κοιλιοκάκη απαιτεί απολύτως αυστηρή αποφυγή κάθε γλουτένης. Αλλά πολλοί άνθρωποι πιστεύουν επίσης ότι εάν δεν έχετε κοιλιοκάκη, είστε εντελώς ασφαλείς να τρώτε γλουτένη.

Αυτό δεν είναι αλήθεια. Πρόσφατα έχει εκδηλωθεί ένα αυξημένο ενδιαφέρον για τη ευαισθησία στην γλουτένη από ανθρώπους που δεν έχουν κοιλιοκάκη (NCGS – Non Ccliac Gluten Sensitivity). Πολλοί άνθρωποι έχουν τεκμηριωμένες ευαισθησίες στη γλουτένη που δεν είναι στην πραγματικότητα κοιλιοκάκη (όπως θα διαβάσετε παρακάτω, υπάρχει μια διαφορετική ανοσολογική αντίδραση που εμπλέκεται). Υπάρχει επίσης το πρόβλημα αλληλεπικάλυψης άλλων πρωτεϊνών στο σιτάρι – οι οποίες δεν είναι το ίδιο με τη γλουτένη, αλλά μπορείτε να είστε ευαίσθητοι σε αυτές ανεξάρτητα από αν σας ενοχλεί η γλουτένη ή όχι.

Το σιτάρι δεν είναι μόνο πρόβλημα για τους ανθρώπους με κοιλιοκάκη, και υπάρχουν πολλά περισσότερα στο σιτάρι που βλάπτουν εκτός από τη γλουτένη.

2. Φλεγμονή του εντέρου

Η φλεγμονή είναι η φυσική απάντηση του ανοσοποιητικού σας συστήματος σε τραυματισμό. Μπορείτε να το δείτε σε δράση κάθε φορά που κόβεστε και όλη η περιοχή τριγύρω γίνεται κόκκινη και τρυφερή. Οι πρωτεΐνες στο σιτάρι είναι ερεθιστικές του εντέρου: είναι σαν κόψιμο στην επένδυση του εντέρου σας, προκαλώντας μια φλεγμονώδη αντίδραση.

Η πιο γνωστή περίπτωση είναι η φλεγμονή που προκαλείται από τη γλουτένη σε άτομα με κοιλιοκάκη ή η ευαισθησία στην γλουτένη που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη. Αλλά η φλεγμονή από το σιτάρι είναι πρόβλημα ακόμη και για τους ανθρώπους που δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι στη γλουτένη. Οι αναστολείς της αμυλάσης τρυψίνης (AΑΤ για συντομία) μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονώδη ανοσοαπόκριση στην γαστρεντερική οδό μέσω της διέγερσης ανοσοκυττάρων. Αυτό συμβαίνει στους ανθρώπους ανεξάρτητα από το αν έχουν κοιλιοκάκη ή όχι – είναι ένα τελείως διαφορετικό πρόβλημα από τη γλουτένη και μπορεί να σας προκαλέσει πρόβλημα, ανεξάρτητα από το αν είστε ή όχι ευαίσθητοι στη γλουτένη.

Αυτή η φλεγμονή είναι επικίνδυνη επειδή…

3. Αυξημένη διαπερατότητα του εντέρου

Η φλεγμονή στο έντερο συμβάλλει σε ένα πρόβλημα που ονομάζεται εντερική διαπερατότητα. Το έντερο έχει ένα πολύ περίπλοκο σύστημα ελέγχου των “συνόρων” του, το οποίο επιτρέπει να περάσουν τα χωνευμένα τροφίμα στην κυκλοφορία του αίματός σας (έτσι παίρνετε τα θρεπτικά συστατικά από αυτό) διατηρώντας παράλληλα ο,τιδήποτε άλλο εκτός. Κάθε μέρα, καταπίνετε εκατομμύρια τυχαίους ιούς, βακτήρια, αβέβαια μόρια όπως σκόνη και άλλα πράγματα που πρέπει να βγουν από την άλλη άκρη και όχι να μπουν στην κυκλοφορία του αίματός σας.

Η φλεγμονή στο έντερο μπερδεύει αυτό το σύστημα ελέγχου των συνόρων. Χαλαρώνει τις ενώσεις μεταξύ των κυττάρων στο τοίχωμα του εντέρου σας τόσο πολύ, που στο τέλος μπορεί να περάσει πάρα πολύ υλικό. Αυτό συχνά περιγράφεται ως διαρρέον έντερο.

Εκτός το να δημιουργεί φλεγμονή που οδηγεί σε αυξημένη διαπερατότητα, η γλουτένη βασικά επιταχύνει αυτή τη διαδικασία, διεγείροντας την απελευθέρωση μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται ζονουλίνη. Η ζονουλίνη περαιτέρω συμβάλλει στη χαλάρωση των συνδέσεων μεταξύ των κυττάρων στο έντερο. Προσθέστε μαζί και τη φλεγμονή και καταλαβαίνετε πόσο ισχυρή, αρνητική επίδραση έχει το σιτάρι στη διαπερατότητα του εντέρου.

Η εντερική διαπερατότητα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα – κυρίως επειδή είναι ένας βασικός παράγοντας στην ανάπτυξη αυτοάνοσων νοσημάτων.

4. Διπλό πρόβλημα: Συσσωματώματα αγλουτινίνης σίτου

Άλλο ένα πρόβλημα για όσους δεν έχουν κοιλιοκάκη: το φύτρο του σίτου είναι μια φλεγμονώδης, διαταρρακτική του ανοσοποιητικού, πρωτεΐνη που βρίσκεται στο σιτάρι και παρότι έχει παρόμοιο όνομα δεν είναι το ίδιο με τη γλουτένη. Τα φύτρα του σιταριού αγλουτινίνη μπορεί να προκαλέσουν μια φλεγμονώδη απόκριση στα κύτταρα του εντέρου και να διαταράξουν τον φυσικό ανοσοποιητικό φραγμό στο έντερο, κάνοντας το έντερο περισσότερο διαπερατό σε πράγματα που δεν πρέπει να πάνε στο αίμα σας.

Και πάλι, αυτό είναι τελείως διαφορετικό από το πρόβλημα της γλουτένης. Προφανώς, η γλουτένη και το φύτρο έρχονται συνήθως ως πακέτο, επειδή και οι δύο βρίσκονται στο σιτάρι, αλλά μπορείτε να έχετε πρόβλημα με το φύτρο, ακόμα κι αν δεν είχατε καμία αντίδραση στην γλουτένη.

5. Αυξημένη ευπάθεια σε αυτοάνοσα του εντέρου

Στα 4 πρώτα στοιχεία αυτής της λίστας συζήτησαμε πώς το σιτάρι κάνει το έντερο περισσότερο διαπερατό, έτσι ώστε όλα τα είδη των ουσίων να μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος, χωρίς να πρέπει. Σε αυτές τις ουσίες περιλαμβάνεται και η… γλουτένη! Συγκεκριμένα, η γλοιαδίνη, η οποία αποτελεί συστατικό της γλουτένης. Μόλις είναι μέσα στην κυκλοφορία του αίματός σας, η γλοιαδίνη τρέχει στο ανοσοποιητικό σας σύστημα, και εκεί ξεκινάνε τα προβλήματα με τη μορφή του μοριακού μιμητισμού.

Ο μοριακός μιμητισμός λειτουργεί ως εξής: μια ξένη ουσία μπαίνει στην κυκλοφορία του αίματος. Το ανοσοποιητικό σύστημα σχηματίζει αντισώματα εναντίον της. Μέχρι στιγμής, όλα καλά: έτσι υποτίθεται ότι το ανοσοποιητικό σύστημα λειτουργεί. Αλλά αν αυτή η ξένη ουσία μοιάζει αρκετά με κάποιον ιστό από το ίδιο το σώμα σας, τότε τα αντισώματα που σχηματίζονται για να πολεμήσουν την ξένη ουσία, μπορεί να αρχίσουν να επιτίθενται και στο ίδιο το σώμα σας.

Ο μοριακός μιμητισμός μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο τα άτομα με κοιλιοκάκη δέχονται συνήθως επίθεση και στα κύτταρα του εντέρου τους: για το ανοσοποιητικό τους σύστημα, η γλοιαδίνη μοιάζει πολύ με τα κύτταρα που υπάρχουν στο έντερο. Αλλά δεν φταίει μόνο η κοιλιοκάκη! Η φλεγμονή που σχετίζεται με τη γλουτένη μπορεί επίσης να είναι ένας παράγοντας στην ανάπτυξη της νόσου του Crohn, μιας άλλης αυτοάνοσης ασθένειας του εντέρου. Σε αυτή τη μελέτη ασθενών με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (νόσο του Crohn και ελκώδη κολίτιδα), μια διατροφή χωρίς γλουτένη βοήθησε την πλειονότητα των ανθρώπων που την δοκίμασαν.

Και τα κύτταρα του εντέρου δεν είναι τα μόνα κύτταρα που μπορεί να εμφανίσουν αυτοάνοσο ως αντίδραση στην κατανάλωση γλουτένης…

6. Αυξημένη ευπάθεια σε αυτοάνοσα νοσήματα μη σχετιζόμενα με κοιλιοκάκη

Αν ψάξετε έρευνες σχετικές με κοιλιοκάκη και γλουτένη, θα βρείτε μια πληθώρα μελετών που τη συνδέουν με όλα τα είδη αυτοάνοσων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των αυτοάνοσων διαταραχών του θυρεοειδούς, του διαβήτη τύπου 1, της ινομυαλγίας (τόσο για την περίπτωση που υπάρχει ευαισθησία στην γλουτένη λόγω κοιλιοκάκης όσο και για την περίπτωση που υπάρχει ευαισθησία στην γλουτένη, αλλά χωρίς κοιλιοκάκη), της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, της αυτοάνοσης νόσου του ήπατος καθώς και με κάνα δύο διαφορετικές αυτοάνοσες δερματικές παθήσεις.

Ο κοινός παράγοντας εδώ μπορεί να είναι η γλουτένη. Η γλουτένη σίτου είναι ένας σημαντικός λόγος που μπορεί να ενεργοποίησει τον διαβήτη τύπου 1 (αυτός είναι ο αυτοάνοσος τύπος και όχι αυτός που οφείλεται στον τρόπο διατροφής και ζωής). Σε αυτή τη μελέτη, τάισαν τα ποντίκια με μια δίαιτα χωρίς γλουτένη και αυτό μείωσε το ποσοστό εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά τους. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι τα παιδιά που θηλάζουν έχουν μειωμένες πιθανότητες να πάθουν διαβήτη τύπου 1, πράγμα που θα είχε νόημα αν η γλουτένη ήταν όντως πρόβλημα, αφού ο θηλασμός καθυστερεί την εισαγωγή γλουτένης στο μωρό.

Παρεμπιπτόντως, ξέρεις ποια άλλα κοινά προβλήματα υγείας έχουν μια αυτοάνοση συνιστώσα; Η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2.

7. Αυτοάνοσες αντιδράσεις σε ανθρώπους χωρίς κοιλιοκάκη

Το σημείο 6 παραπάνω έδωσε πολλούς λόγους για τους οποίους η κοιλιοκάκη σχετίζεται με άλλες αυτοάνοσες ασθένειες, αλλά η σύνδεση αυτή δεν περιορίζεται μόνο σε άτομα με κοιλιοκάκη. Αν νομίζατε ότι η ευαισθησία στην γλουτένη, αλλά χωρίς την ύπαρξη κοιλιοκάκης, δεν σχετίζεται με την πιθανότητα εμφάνισης αυτοάνοσης ασθένειας, σκεφτήκατε λάθος! Αυτή η μελέτη διαπίστωσε ότι πολλοί άνθρωποι χωρίς κοιλιοκάκη αλλά με ευαισθησία στην γλουτένη έχουν αυτοάνοσους δείκτες στο αίμα τους. Αυτό υποδηλώνει ότι η έκθεση στο σιτάρι μπορεί να προκαλέσει αυτοάνοσα προβλήματα ακόμα και χωρίς κοιλιοκάκη.

Μια ενδιαφέρουσα πτυχή αυτής της έρευνας είναι ότι οι ασθενείς με ευαισθησία στην γλουτένη αλλά όχι με κοιλιοκάκη μπορεί να έχουν διαφορετικό τύπο αυτοάνοσης αντίδρασης, πράγμα που υπογραμμίζει απλώς ότι η ευαισθησία στην γλουτένη αν υπάρχει κοιλιοκάκη είναι κατι διαφορετικό από την ευαισθησία στην γλουτένη όταν δεν υπάρχει κοιλιοκάκη. Αλλά το θέμα είναι ότι και οι δύο μπορεί να προκαλέσουν δυνητικά σοβαρές αυτοάνοσες αντιδράσεις.

8. Βλάβη στο μικροβίωμα του εντέρου

Το βιολογικό έντερο, γνωστό και ως μικροβιακό έντερο, γνωστό και ως χλωρίδα του εντέρου, είναι η συλλογή φιλικών βακτηρίων που ζουν στο έντερο. Βοηθούν στη ρύθμιση του ανοσοποιητικού σας συστήματος, στον έλεγχο της διαπερατότητας του εντέρου, στην πέψη του φαγητού σας, στη σύνθεση θρεπτικών ουσιών όπως η βιταμίνη Κ2, στην αποστολή μηνυμάτων πείνας / πληρότητας στον εγκέφαλό σας και σε πολλά άλλα πράγματα.

Αλλά πραγματικά δεν του αρέσει η γλουτένη, ούτε αρέσει αυτό στην γλουτένη. Τα άτομα με κοιλιοκάκη συχνά έχουν πολύ άσχημα προβλήματα με τη χλωρίδα του εντέρου, αλλά αυτά τα προβλήματα μειώνονται σημαντικά όταν το άτομο εξαλείψει τη γλουτένη. Για μια ακόμη φορά, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην κοιλιοκάκη: η ευαισθησία στην γλουτένη δεν σχετίζεται απαραίτητα με την κοιλιοκάκη και σίγουρα συνεπάγεται επίσης διαταραχές στην εντερική χλωρίδα.

Ακόμα και σε άτομα που δεν είναι ευαίσθητα στη γλουτένη, η φλεγμονή που προκαλείται από άλλα συστατικά του σίτου μπορούν επίσης να δημιουργήσουν θέμα στο έντερο. Και ανεξάρτητα από αυτό, το σιτάρι είναι επίσης υψηλό σε FODMAPs, το οποίο μπορεί να είναι ένα θέμα για άτομα με ευαισθησία σε αυτά.

9. Γαστρεντερικά συμπτώματα (ακόμη και για άτομα που δεν έχουν κοιλιοκάκη)

Όλα αυτά τα πράγματα για τα βακτήρια του εντέρου και την εντερική διαπερατότητα μπορεί να φαίνονται τελείως αφηρημένα και αποσυνδεδεμένα από τον πραγματικό κόσμο, οπότε ας τα επαναφέρουμε στη γη: αυτά τα πράγματα έχουν πραγματικές, αξιοσημείωτες συνέπειες. Οι περισσότερες από τις άμεσες ζημιές αφορούν το έντερο, οπότε είναι λογικό να ξεκινήσετε από εκεί:

  • Σε άτομα με κοιλιοκάκη, η γλουτένη προκαλεί άμεσα και σοβαρά συμπτώματα (διάρροια ή / και δυσκοιλιότητα, καούρα, πόνο, φούσκωμα, αέριο, κόπρανα που μυρίζουν απαίσια, μερικές φορές έμετο κλπ).
  • Σε άτομα με ευαισθησία στην γλουτένη, αλλά χωρίς κοιλιοκάκη, τα συμπτώματα είναι συνήθως παρόμοια με την κοιλιοκάκη.
  • Ακόμη και σε άτομα που δεν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στη γλουτένη, η φλεγμονώδης δράση των υπόλοιπων συστατικών του σίτου συμβάλλει σε χρόνια, υποτροπιάζοντα προβλήματα στο έντερο.

Φυσικά, μπορεί να υπάρχουν λόγοι που δεν σχετίζονται με το σιτάρι, για τους οποίους ένα άτομο μπορεί να έχει προβλήματα με το γαστρεντερικό του (το άγχος είναι από τα μεγαλύτερα, και το άγχος είναι βεβαίως χωρίς γλουτένη). Αλλά η γλουτένη μπορεί να συμβάλει στο πρόβλημα, ακόμη και αν η αντίδραση είναι «μόνο» μια φλεγμονώδης απάντηση χαμηλού επιπέδου που έχετε συνηθίσει. Σίγουρα, η δυσκοιλιότητα και η αίσθηση φουσκώμταος μετά από τα γεύματα μπορεί να είναι το “συνηθισμένο” σας, αλλά μήπως θα μπορούσατε να το αλλάξετε αυτό;

10. Συμπτώματα στον εγκέφαλο

Όταν σκέφτεστε γλουτένη ή σιτάρι, μάλλον πρώτα σκέφτεστε το έντερο. Τα τυπικά συμπτώματα είναι όλα σχετιζόμενα με το έντερο. Αλλά στην πραγματικότητα, υπάρχει ένα άλλο σημαντικό όργανο που κινδυνεύει και αυτό είναι ο εγκέφαλός σας.

Η ομίχλη του εγκεφάλου και η κόπωση είναι συμπτώματα τόσο της κοιλιακής νόσου όσο και της ευαισθησίας της γλουτένης που δεν προέρχεται από κοιλιοκάκη. Σε πιο σοβαρή σημείωση, οι φλεγμονές του εντέρου και οι μικροβιακές διαταραχές που εμπλέκονται στην ανοσοφλεγμονώδη απόκριση στη γλουτένη μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία στην άνοια και τη νόσο του Alzheimer. Η αυτοανοσία γενικά (είτε πρόκειται για κοιλιοκάκη είτε για κάποια άλλη αυτοανοσία που σχετίζεται με τη γλουτένη) μπορεί να εμπλέκεται στην κατάθλιψη.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η γλουτένη είναι η αιτία όλων των προβλημάτων ψυχικής υγείας ή ότι η εξάλειψη της γλουτένης θα τα θεραπεύσει όλα. Κανείς δεν το λέει αυτό. Η ψυχική υγεία είναι πολύπλοκη και υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Το θέμα είναι ότι σε μερικούς ανθρώπους, η γλουτένη μπορεί να είναι ένας από αυτούς.

11. Συμπτώματα στο δέρμα

Η πιο γνωστή αιτία προβλημάτων που σχετίζονται με τη γλουτένη είναι η κοιλιοκάκη, η οποία μπορεί να προκαλέσει μια δερματική νόσο που ονομάζεται ερπητοειδής δερματίτιδα. Τα συμπτώματα της ερπητοειδούς δερματίτιδας περιλαμβάνουν κνησμό και κόκκινα εξανθήματα με αυξημένες κυψέλες. Τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως περίπου στα 20 χρόνια του ατόμου.

Και για άλλη μια φορά, αυτό δεν περιορίζεται στην κοιλιοκάκη. Η μελέτη αυτή περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η ευαισθησία της γλουτένης που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη μπορεί να εμφανιστεί ως δερματικά προβλήματα: «πολύ φαγούρα… παρόμοια με έκζεμα, ψωρίαση ή ερπητοειδή δερματίτιδα». Ο κνησμός του δέρματος εμφανίστηκε πιο συχνά στα χέρια και τα πόδια..

Το συμπέρασμα είναι ότι το σιτάρι είναι αρκετά κακά νέα ακόμα και για άτομα που δεν έχουν κοιλιοκάκη. Και τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται απαραίτητα ως δραματικά επεισόδια εμέτου και διάρροιας. Γιατί λοιπόν να μην προσπαθήσετε να απέχετε έστω και μόνο για λίγες εβδομάδες για να δείτε πώς αντιδρά το σώμα σας – μπορεί να εκπλαγείτε!

Πηγή

Μετάφραση – Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Πετρίδη – Αποστολοπούλου

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση/αντιγραφή ή άλλη χρήση, χωρίς ξεκάθαρη αναφορά αυτού του δικτυακού τόπου ως πηγή του κειμένου.

Αν θέλετε να επικοινωνήσετε μαζί μου για να σας λύσω κάποια σας απορία ή επιθυμείτε να σας βοηθήσω να δοκιμάσετε μια διατροφή χαμηλών υδατανθράκων σύμφωνη με τις δικές σας ανάγκες και διατροφικές προτιμήσεις ή άλλες ιδιαιτερότητες, μπορείτε να το κάνετε μέσω facebook στην σελίδα μου ή στέλνοντας mail στο mybigfatketolife@gmail.com ή συμπληρώνοντας την φόρμα στο τέλος αυτής της σελίδας.

 

Τα υπόλοιπα επιστημονικά άρθρα του ιστότοπου μπορείτε να τα βρείτε εδώ.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι πληροφορίες και οι ισχυρισμοί που αναφέρονται σε αυτόν τον ιστότοπο, έχουν εκπαιδευτικό σκοπό και δεν προορίζονται για να αντικαταστήσουν την συμβουλή του γιατρού σας. Το MBFKL δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές, συνταγογράφηση και διάγνωση ασθενειών. Οι απόψεις και οι διατροφικές συμβουλές που εκφράζονται από το MBFKL δεν στοχεύουν στην υποκατάσταση συμβατικών ιατρικών υπηρεσιών. Εάν έχετε κάποια σοβαρή ασθένεια ή θέμα υγείας, συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s