Νάτριο, διατροφική κέτωση και λειτουργία επινεφριδίων (μετάφραση)

Επηρεάζοντας τη βασική φυσιολογία για να αποφευχθεί η «κέτο-γρίπη», «η γρίπη Άτκινς» και «η κόπωση των επινεφριδίων»

Αν πιστέψει κανείς ό,τι διαβάζει στο διαδίκτυο, η κόπωση των επινεφριδίων είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα που συνδέεται με δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, παλέο και κετογονικές. Τυπικά συμπτώματα επινεφριδιακής ανεπάρκειας που αποδίδονται στη διατροφή είναι κόπωση, αϋπνίες, άγχος και αργή ανάκαμψη μετά από άσκηση. Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, τα συμπτώματα αυτά ονομάζονταν απλά «γρίπη του Άτκινς» ή «κέτο-γρίπη». Και η συνήθως προτεινόμενη θεραπεία από τους διαδικτυακούς γκουρού της διατροφής ήταν να αυξηθούν οι υδατάνθρακες στη διατροφή μέχρι να εκλείψουν τα συμπτώματα.

Όμως υπάρχει ένας ενδιαφέρον γρίφος…

Εάν αναζητήσει κανείς στο διαδίκτυο το όρο «κετογονική κόπωση επινεφριδίων» (“adrenal fatigue ketogenic”) θα βρει 1.370.000 αποτελέσματα. Ωστόσο η αναζήτηση των ίδιων ακριβώς τριών λέξεων σε ιατρικά άρθρα δεν θα αποφέρει κανένα αποτέλεσμα.

Μα γιατί; Η απλή απάντηση είναι πως η «κόπωση των επινεφριδίων» δεν αποτελεί αντικειμενική ιατρική διάγνωση που συνδέεται με την κετογονική διατροφή, όπως επίσης δεν μπορεί να γίνει με βάση ιατρική εξέταση ή εργαστηριακή ανάλυση. Δεν μπορεί να βρεθεί αναφορά σε διάγνωση και θεραπεία της σε βιβλία ιατρικής ή σε έγκριτες επιστημονικές ερευνητικές εργασίες.

Το γεγονός πως η κόπωση των επινεφριδίων δεν εμφανίζεται σε ιατρικά συγγράμματα δε σημαίνει ότι δεν υπάρχει. Εν τέλει, η «διατροφική κέτωση» και η «κετο-προσαρμογή» χρήζουν ακόμη λεπτομερούς περιγραφής σε αυτές τις ‘ιερές’ δημοσιεύσεις. Όμως πού είναι η επιστήμη που συνδέει τον περιορισμό των υδατανθράκων ή/και τη διατροφική κέτωση με μειωμένη λειτουργία των επινεφριδίων (δηλ. ανεπαρκή παραγωγή κορτιζόλης ή αδρεναλίνης);

Υπάρχει πράγματι μια κάπως περίπλοκη απάντηση σε αυτή την ερώτηση, η οποία μπορεί να συνδέσει τη διατροφική κέτωση με κόπωση, άγχος, ακόμη και αϋπνία. Και ναι, το να προσθέσει κανείς υδατάνθρακες στη διατροφή του μπορεί εύλογα να μειώσει αυτά τα συμπτώματα. Λοιπόν, το θέμα κλείνει. Σωστά; Όχι! Σε καμία περίπτωση!

Για να μπει κανείς στο ψητό και να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, τα περισσότερα συμπτώματα που η διαδικτυακή κοινότητα αποδίδει στην κόπωση των επινεφριδίων και την ανεπάρκεια υδατανθράκων μπορούν να αντιμετωπιστούν με μικρή καθημερινή επιπλέον πρόσληψη ενός απαραίτητου θρεπτικού στοιχείου, του νατρίου, δηλαδή του αλατιού.

Προειδοποίηση: για να μην υπάρξει σύγχυση, καθώς συνεχίζουμε αυτή τη συζήτηση, πρέπει να γίνει διαφοροποίηση μεταξύ της «έλλειψης νατρίου» – η οποία προκαλεί την ενεργοποίηση της οδού ρενίνης/αλδοστερόλης, η οποία μειώνει την έκκριση του νατρίου – και της απλής αφυδάτωσης. Η αφυδάτωση προκαλεί δίψα, η οποία διεγείρει την κατανάλωση νερού. Όμως η κατανάλωση νερού από μόνη της δεν μπορεί να αντιστρέψει τα συμπτώματα έλλειψης νατρίου. Καμία ποσότητα νερού δεν μπορεί να διατηρήσει τον κανονικό όγκο στο κυκλοφορικό σύστημα. Η αφυδάτωση έχει την τάση να διορθώνεται από μόνη της. Τα συμπτώματα της έλλειψης νατρίου είναι λιγότερο συγκεκριμένα, και με δεδομένη τη φοβία λόγω των εθνικών οδηγιών για μείωση της κατανάλωσης αλατιού, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αντιδρούν με το σωστό τρόπο.

Νάτριο – απαραίτητο όμως ακόμη αμφιλεγόμενο

Παρόλο που το νάτριο έχει αναγνωριστεί εδώ και χιλιάδες χρόνια (και κατανοηθεί βιοχημικά πάνω από έναν αιώνα) ως απαραίτητο μεταλλικό στοιχείο για την υγεία και καλή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού, το ιδανικό επίπεδο πρόσληψης για τον άνθρωπο παραμένει αμφιλεγόμενο. Η πρόσληψη νατρίου έχει συνδεθεί με την υψηλή αρτηριακή πίεση σε περίπου 25% του γενικού πληθυσμού και δεδομένης της ισχυρής συσχέτισης της υπέρτασης με τις καρδιαγγειακές παθήσεις, το συμπέρασμα ήταν ότι όλοι θα πρέπει να καταναλώνουμε λιγότερο νάτριο για να μειώσουμε τον κίνδυνο καρδιαγγειακής προσβολής. Με άλλα λόγια μας είπαν πως πρέπει να περιορίσουμε την κατανάλωση αλατιού επειδή υποτίθεται πως είναι βλαβερό για τους περισσότερους από εμάς και σωτήριο για τη μειονότητα που έχει αυτό που ονομάζουμε ‘νατριοευαισθησία’.

Ενώ λοιπόν ο περιορισμός για όλους παραμένει η επίσημη πολιτική για τις περισσότερες αναπτυγμένες χώρες, υπάρχουν πολλοί λόγοι να αμφισβητήσει κανείς την πρόταση για μία-ενιαία-λύση-για όλους (Taubes, 1997). Καταρχήν, δεν μπήκε κανείς στον κόπο να κάνει μία σαφή μελέτη στην οποία άνθρωποι με κανονική/φυσιολογική αρτηριακή πίεση περιορίζουν την κατανάλωση αλατιού για περισσότερα χρόνια για να διαπιστωθεί αν το γεγονός αυτό βελτιώνει τη γενικότερη υγεία τους ή τουλάχιστον δεν τους βλάπτει. Ελλείψει αυτού, τα επιδημιολογικά δεδομένα μεγάλων πληθυσμών βασισμένα σε αναφορές κατανάλωσης αλατιού κατέληξαν σε αμφιλεγόμενα πορίσματα, με μερικές μελέτες να δείχνουν αυξημένο κίνδυνο σε σχέση με την αυξημένη κατανάλωση αλατιού και άλλες πάλι όχι. (Mozaffarian 2015, Graudal 2012, Mancia 2017) Για λόγους που θα εξηγήσουμε παρακάτω, ο περιορισμός στην κατανάλωση νατρίου ως εθνική πολιτική είναι ολοένα και περισσότερο προφανώς σαν ένα σπίτι φτιαγμένο πάνω σε άμμο.

Η σύνδεση μεταξύ του νατρίου/αλατιού και της επινεφριδιακής ορμόνης

Αν δε φάτε αλάτι για περισσότερο από μερικές εβδομάδες θα πεθάνατε. Αν δε φάτε αρκετό αλάτι θα αναπτύξετε μακροπρόθεσμα συμπτώματα που είναι ίδια με αυτά που περιγράφονται ως «κόπωση επινεφριδίων».

Το νάτριο είναι ένα βασικό μεταλλικό στοιχείο που βρίσκεται στο αίμα, συγκεκριμένα στο ορό του αίματος, και στο εξωκυτταρικό υγρό που περιβάλλει όλα τα κύτταρα του οργανισμού μας. Το επίπεδο του στο αίμα διατηρείται αξιοζήλευτα σταθερό λόγω της λειτουργίας τόσο των νεφρών, όσο και των επινεφριδίων. Αν καταναλώσετε περισσότερο αλάτι, τα νεφρά σας επιταχύνουν την απέκκριση του. Αν καταναλώσετε πολύ λιγότερο τα επινεφρίδιά σας παράγουν μία ορμόνη που ονομάζεται αλδοστερόνη που αναγκάζει τα νεφρά σας να εξοικονομήσουν το νάτριο, όμως κάνοντας αυτό είναι σύμφωνα με τη φυσιολογία τους υποχρεωμένα να αποβάλλουν κάλιο. Μεγάλη απώλεια καλίου δεν είναι καλή, μια και οι μύες, η καρδιά και τα νεύρα πρέπει να περιέχουν την κατάλληλη ποσότητα καλίου για να λειτουργήσουν σωστά.

Η μειωμένη ποσότητα νατρίου στην κυκλοφορία, που πυροδοτεί την παραγωγή αλδοστερόνης στα επινεφρίδια, αυξάνει επίσης την ορμόνη κορτιζόλη και την ορμόνη πάλης-ή-φυγής, την αδρεναλίνη. Αυξημένα επίπεδα κορτιζόλης και αδρεναλίνης είναι ορμόνες του στρες που αποτελούν πιθανό εμπόδιο ενός υγιούς ύπνου.

Σημαντικό: αλάτι, κάλιο, αδρεναλίνη και κορτιζόλη είναι άμεσα συνδεδεμένα και υπάρχει εμφανής συσχέτιση μεταξύ ανεπαρκούς διατροφικού νατρίου και δήθεν συμπτωμάτων «κόπωσης των επινεφριδίων».

Πώς η διατροφική κέτωση επηρεάζει τις ανάγκες για νάτριο

Μετά την προσαρμογή μερικών εβδομάδων στη διατροφική κέτωση, πολλές βασικές λειτουργίες του οργανισμού υφίστανται σημαντικές αλλαγές:

  1. Το λίπος (και κετόνες που είναι φτιαγμένες από λίπος) αντικαθιστούν τη γλυκόζη ως βασικό καύσιμο.
  2. Βελτιώνεται η ευαισθησία σε πολλές ορμόνες, συμπεριλαμβανομένων της ινσουλίνης (Forsythe 2008, Boden 2005), της λεπτίνης (Forsythe 2008, Boden 2005) και των ορμονών του θυροειδούς.
  3. Η λειτουργία των νεφρών μεταβάλλεται και αντί να συγκρατούν το νάτριο το αποβάλουν πολύ γρήγορα (Spark 1975). Αυτό έχει το βαρυσήμαντο ιατρικό όνομα «νατριοδιούριση νηστείας», όμως το πραγματικό του όνομα είναι φυσιολογικός μεταβολισμός του νατρίου σε διατροφική κέτωση.

Για όλους εμάς που έχουμε την τάση να συγκρατούμε το νάτριο (π.χ. δημιουργία πρηξίματος, υψηλή αρτηριακή πίεση, συμφορητική καρδιακή ανεπάρκεια, οίδημα και πρήξιμο αστραγάλων), αυτή η αυξημένη αποβολή του νατρίου που συμβαίνει στη διατροφική κέτωση είναι δώρο Θεού. Αλλά από τη στιγμή που το όποιο πλεόνασμα νατρίου και νερού απομακρύνεται από τον οργανισμό τις πρώτες εβδομάδες μιας κετογονικής διατροφής, πρέπει να προκύψει μία νέα ισορροπία μεταξύ της λήψης και της απέκκρισης νατρίου, έτσι ώστε να μπορεί να διατηρηθεί ικανοποιητική κυκλοφορία του αίματος (όγκος κυκλοφορίας). Ωστόσο εάν, σε αυτή την κετοπροσαρμοσμένη κατάσταση, το διατροφικό νάτριο περιοριστεί, ο εγκέφαλος και τα νεφρά στέλνουν σήμα στα επινεφρίδια να αυξήσουν την παραγωγή αλδοστερόλης και κορτιζόλης. Γεγονός που σημαίνει πως ο συνδυασμός διατροφικής κέτωσης και περιορισμένου νατρίου οδηγεί σε κόπωση των επινεφριδίων.

Διατροφική κέτωση + περιορισμός αλατιού = κόπωση επινεφριδίων

Έρευνα που συνδέει την κετογονική διατροφή με την κόπωση των επινεφριδίων

Στο βιβλίο μας «Η Τέχνη και Η Επιστήμη μιας Διατροφής Χαμηλών Υδατανθράκων», περιγράφουμε μία κλασική, αλλά σοβαρά λανθασμένη ανθρώπινη έρευνα που της δώσαμε τον τίτλο ‘Μελέτη του Yale στη γαλοπούλα’, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό New England Journal of Medicine (DeHaven 1980). Αυτή η ομάδα επιφανών ιατρικών επιστημόνων έδωσε, σε δείγμα υπέρβαρων ατόμων, ημερησίως και επί ένα μήνα και πλέον, είτε 400 kcal βραστή γαλοπούλα είτε 400 kcal βραστή γαλοπούλα σε συνδυασμό με χυμό σταφυλιού. Η κατανάλωση νατρίου ήταν αυστηρά περιορισμένη. Τα άτομα της ομάδας ‘μόνο γαλοπούλα’ είχε 5πλάσιες κετόνες, πολύ χαμηλότερη ορθοστατική αρτηριακή πίεση και εμφανή συμπτώματα κόπωσης. Το κυριότερο, μετά από εβδομάδες προσπάθειας διέγερσης για να επιτευχθεί και σταθεροποιηθεί η φυσιολογική αρτηριακή πίεση, τα επίπεδα αδρεναλίνης τους μειώθηκαν εντυπωσιακά, ενώ για τους ασθενείς που έτρωγαν γαλοπούλα με χυμό σταφυλιού η παραγωγή της αδρεναλίνης παρέμεινε σταθερή.

Τα επίπεδα κορτιζόλης δεν καταγράφηκαν σε αυτή τη μελέτη, αλλά αναμένεται ότι θα ήταν ανεβασμένα τις πρώτες εβδομάδες στην ομάδα κετογονικής διατροφής με ‘μόνο γαλοπούλα’. Κι αν η διατροφή με το περιορισμένο νάτριο συνεχιζόταν για περισσότερο από ένα ή δύο μήνες, η παραγωγή κορτιζόλης θα είχε μειωθεί μια και τα επινεφρίδια τελικά θα είχαν αποτύχει να συνεχίσουν την παραγωγή της. Ωστόσο, είναι αυτό πρόβλημα της διατροφικής κέτωσης ή οφείλεται στο σοβαρό περιορισμό του αλατιού σε κατάσταση αυξημένης απέκκρισης νατρίου από τα νεφρά;

Σε μία πρόσφατη έρευνα που συγκρίνει την κετογονική διατροφή με 4% ενέργεια από υδατάνθρακες προς μία διατροφή με 35% ενέργεια από υδατάνθρακες, το δείγμα με τους χαμηλούς υδατάνθρακες είχε αυξημένα ποσοστά κορτιζόλης μετά από ένα μήνα. Πουθενά σε αυτή τη δημοσίευση δεν αναφέρεται η πρόσληψη διατροφικού νατρίου/ αλατιού, αλλά από τη στιγμή που παρουσιάστηκε σε ειδική πτέρυγα υπό την επίβλεψη πολύ καλά εκπαιδευμένων διαιτολόγων, είναι σχεδόν σίγουρο πως η ημερήσια πρόσληψη νατρίου ήταν περιορισμένη σε λιγότερο από 3 γραμμάρια την ημέρα. Η αυξημένη παραγωγή κορτιζόλης, σημάδι άγχους, είναι απίθανο να οφειλόταν σε αυτή καθ’ αυτή την κέτωση, αλλά αντίθετα προκλήθηκε από το συνδυασμό περιορισμένης λήψης αλατιού στα πλαίσια μιας κετογονικής διατροφής.

Και τι θα λέγαμε για τις υπόλοιπες έρευνες που δείχνουν ότι η κετογονική διατροφή είναι επιβλαβής για τα επινεφρίδια; Λοιπόν, μολονότι υπάρχουν εκατοντάδες μελέτες για την κετογονική διατροφή διάρκειας ακόμη και 2 ετών, υπάρχουν ελάχιστα ευρήματα που θα μπορούσαν να θεωρηθούν αξιόπιστη επιστημονική απόδειξη για βλάβη των επινεφριδίων ή κόπωση.

Έρευνα που δείχνει φυσιολογική κορτιζόλη αίματος κατά την κετογονική διατροφή

Και πάλι δεν υπάρχουν πολλά να αναφέρει κανείς – μόνο ένα άρθρο ενός από εμάς που δείχνει ότι τα επίπεδα της κορτιζόλης ορού παρέμειναν φυσιολογικά σε 12 άνδρες στους οποίους δόθηκε μια καλά δομημένη κετογονική διατροφή για 6 εβδομάδες (Volek, 2002). Γιατί άραγε υπάρχουν τόσα λίγα δημοσιευμένα στοιχεία που καταδεικνύουν φυσιολογική λειτουργία των επινεφριδίων όταν η διατροφή χαμηλών υδατανθράκων είναι σωστά δομημένη; Ίσως επειδή:

  1. Αν παρατηρήσει κανείς και δεν διαπιστώσει κάποιο εμφανές ιατρικό πρόβλημα, για ποιο λόγο να το μελετήσει ξανά και ξανά;
  2. Τα ιατρικά περιοδικά δεν ενθουσιάζονται να δημοσιεύουν φυσιολογικά αποτελέσματα.

Είναι ασφαλές να προτείνει κανείς προσθήκη αλατιού σε μια κετογονική διατροφή;

Το πόσο επικίνδυνο είναι το αλάτι έχει συζητηθεί εντατικά για πάνω από έναν αιώνα (Taubes 1998) και εξακολουθεί να αποτελεί ακόμη και σήμερα αντικείμενο διαμάχης. Στο πλαίσιο αυτών των συζητήσεων όμως θα πρέπει κανείς να σταθεί σε δύο βασικά σημεία. Καταρχήν, από τη στιγμή που η διατροφική κέτωση επιταχύνει την έκκριση νατρίου από τα νεφρά, ο οποιοσδήποτε κίνδυνος συνδέεται με το υπερβολικό νάτριο σε οποιοδήποτε επίπεδο λήψης αλατιού θα είναι μικρότερος κατά την κέτωση παρά με την κατανάλωση μεγάλης ποσότητας υδατανθράκων. Για να το πει κάνεις με άλλα λόγια, η υψηλή κατανάλωση υδατανθράκων καταστέλλει τη φυσική ικανότητα του οργανισμού να αποβάλει νάτριο και με αυτό τον τρόπο να περιορίσει την ατομική ‘ανοχή στο αλάτι’. Οι λεπτομέρειες αυτής της επίδρασης των υδατανθράκων δεν είναι απόλυτα κατανοητές, αλλά είναι γνωστό πως η ινσουλίνη υπεισέρχεται στο μεταβολισμό του νατρίου στα νεφρά (DeFronzo, 1981).

Το δεύτερο σημαντικό σημείο βρέθηκε σε μία πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη, η οποία απειλεί να εκτροχιάσει όλη την αντι-αλατική σταυροφορία. Μία διεθνής ομάδα επιστημόνων συγκέντρωσε δείγματα ούρων από πάνω από 100.000 ενήλικες σε 17 χώρες και μετά παρακολούθησε την κατάσταση της υγείας τους επί 4 χρόνια (O’Donnell 2014). Αυτό που αναφέρθηκε ήταν πως τα άτομα που κατανάλωναν λιγότερο από 4 γραμμάρια νάτριο την ημέρα είχαν μία απότομη αύξηση του κινδύνου θανάτου, σχεδόν διπλάσια από ό,τι όταν περιόρισαν το νάτριο σε 2 γραμμάρια/μέρα. Αντίθετα, με μεγαλύτερη λήψη αλατιού, ο κίνδυνος θανάτου αυξήθηκε πολύ αργά ξεκινώντας με προσλήψεις 6 γραμμαρίων/μέρα. Για παράδειγμα, όπως φαίνεται στο διάγραμμα παρακάτω, ο κίνδυνος θανάτου αυξήθηκε μόλις 15% με 8 γραμμάρια/μέρα.

Ιδανική λήψη νατρίου κατά τη διατροφική κέτωση

Τις τελευταίες δεκαετίες η συνιστώμενη πρόσληψη νατρίου για τους περισσότερους ανθρώπους κατά τη διάρκεια μιας σωστά δομημένης κετογονικής διατροφής, βασιζόμενη στην επαρκή ποσότητα, ώστε να αποφευχθούν τα συμπτώματα της ‘γρίπης του Άτκινς’ ή ‘κόπωσης των επινεφριδίων’ ήταν 5 γραμμάρια ανά μέρα (3 γραμμάρια στην τροφή, 2 γραμμάρια από ζωμό). Η δική μας αυτή μακροχρόνια κλινική παρακολούθηση έχει πλέον επιβεβαιωθεί από πρόσφατη καναδική έρευνα.

Με αυτό το δεδομένο, υπάρχουν σίγουρα διαφοροποιήσεις μεταξύ των ατόμων, οι οποίες αναγκαστικά μεταβάλλουν αυτή την παραίνεση.

  1. Άτομα με υψηλή αρτηριακή πίεση ή κατακράτηση υγρών που επιμένει ακόμα και μετά την κετοπροσαρμογή, ιδιαίτερα αν υπάρχει ταυτόχρονη λήψη διουρητικών φαρμάκων, δεν θα πρέπει να αυξήσουν την κατανάλωση νατρίου πάνω από 3 γραμμάρια την ημέρα μέχρι να εξαλειφθούν να συμπτώματα και να σταματήσει η λήψη διουρητικών.
  2. Τα άτομα που χρησιμοποιούν συχνά μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, όπως ιβουπροφένη (Αlgofren, Νurofen) έχουν μεγαλύτερη ευαισθησία στο νάτριο, μια και αυτά τα φάρμακα εμποδίζουν την απέκκριση του αλατιού από τα νεφρά και ανεβάζουν την πίεση (Zawada 1980).
  3. Η έντονη σωματική άσκηση στη ζέστη αυξάνει την απέκκριση νατρίου μέσω του ιδρώτα, γεγονός το οποίο μπορεί να αυξήσει την ημερήσια ανάγκη πρόσληψης νατρίου σε επίπεδα πάνω από 5 γραμμάρια.

Και κλείνοντας, όπως πάντα, είναι πολύ σημαντικό να γίνει διάκριση μεταξύ γραμμαρίων νατρίου και γραμμαρίων αλατιού.

Αλάτι και νάτριο δεν είναι ένα και το αυτό

1 κουταλάκι του γλυκού αλάτι = 5 γραμμάρια αλάτι = 2,3 γραμμάρια νάτριο
(το υπόλοιπο είναι χλώριο)

Συνεχίζει να υπάρχει ισχυρή τάση στο ιατρικό κατεστημένο ενάντια τόσο στη λήψη διατροφικού αλατιού όσο και στη κετογονική διατροφή. Οι περισσότεροι ιατροί και διαιτολόγοι/διατροφολόγοι έχουν εκπαιδευτεί να φοβούνται και τα δύο. Από την άποψη του μάρκετινγκ, αν είμασταν έξυπνοι, θα τους ακολουθούσαμε… και θα κηρύτταμε την αύξηση των υδατανθράκων ώστε να κατασταλεί η κέτωση και να αποφευχθεί η κόπωση. Αυτό θα ήταν μία πολιτική νίκη!

Όμως τόσο η δική μας έρευνα όσο και εμπεριστατωμένες μελέτες που έχουν δημοσιευτεί από άλλους ερευνητές εξακολουθούν να μας ωθούν στο να συνεχίσουμε να ενστερνιζόμαστε την επιστημονικά σωστή, αλλά πολιτικά αντίθετη άποψη. Η διατροφική κέτωση είναι καλή για σένα. Ιδιαίτερα, με δεδομένη την αναδυόμενη άποψη για τις κετόνες τόσο ως καύσιμο όσο και ως ευεργετικό επιγενετικό σήμα, υπάρχει μια μοναδική θεραπευτική αξία της διατροφικής κέτωσης, για την οποία αρνούμαστε να αδιαφορήσουμε. Και όλα αυτά που χρειάζονται για να αντιληφθεί κανείς αυτά τα πλεονεκτήματα είναι να παρέχει την ελάχιστη απαιτούμενη ημερήσια πρόσληψη αλατιού ώστε να διατηρηθεί μια ιδανική ισορροπία νατρίου και καλίου στον οργανισμό.

Ας αναρωτηθούμε: εάν η διατροφική κέτωση φαινόταν ότι αυξάνει αισθητά την άμυνά μου ενάντια στο οξειδωτικό stress, και επίσης κάνει ποντίκια και σκουλήκια να ζουν 13-26% περισσότερο, γιατί να εγκαταλείψω αυτά τα πλεονεκτήματα για να φάω ζάχαρη και επεξεργασμένους υδατάνθρακες;

Δεν θα πάμε τόσο μακριά όσο να πούμε πως ο μύθος «κόπωση των επινεφριδίων» ανακαλύφθηκε για να σας τρομάξει και να σας απωθήσει από τη διατροφική κέτωση. Το πιθανότερο, οι υποστηρικτές της μάλλον δεν κατανοούν τις αλλαγές στον μεταβολισμό των ηλεκτρολυτών και των μετάλλων που προκύπτουν κατά τη διατροφική κέτωση.

Δοξάστε λοιπόν την επιστήμη και δώστε μου παρακαλώ το αλάτι!

Πηγή

Μετάφραση – Επιμέλεια: Lina Alichanidou

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση/αντιγραφή ή άλλη χρήση, χωρίς ξεκάθαρη αναφορά αυτού του δικτυακού τόπου ως πηγή του κειμένου.

Τα υπόλοιπα επιστημονικά άρθρα του ιστότοπου μπορείτε να τα βρείτε εδώ.

ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι πληροφορίες και οι ισχυρισμοί που αναφέρονται σε αυτόν τον ιστότοπο, έχουν εκπαιδευτικό σκοπό και δεν προορίζονται για να αντικαταστήσουν την συμβουλή του γιατρού σας. Το MBFKL δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές, συνταγογράφηση και διάγνωση ασθενειών. Οι απόψεις και οι διατροφικές συμβουλές που εκφράζονται από το MBFKL δεν στοχεύουν στην υποκατάσταση συμβατικών ιατρικών υπηρεσιών. Εάν έχετε κάποια σοβαρή ασθένεια ή θέμα υγείας, συμβουλευτείτε τον ιατρό σας.

Photo by Edi Libedinsky on Unsplash

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s